Một ngày ở lớp mẫu giáo theo phương pháp Global Nexus thường đi theo nhịp: đón con và vòng tròn chia sẻ buổi sáng, giờ chơi tự chọn ở các góc, hoạt động chung theo chủ đề, vận động ngoài trời, bữa trưa con tự xúc, ngủ trưa, buổi chiều nhẹ nhàng hơn rồi kể lại ngày trước giờ đón. Hai ngôn ngữ đi xuyên suốt các phần ấy chứ không dồn vào một tiết, và giờ nào cũng có việc con tự làm.
Lịch dưới đây là ví dụ minh hoạ cho một lớp mẫu giáo cả ngày, dựng theo những gì chương trình mô tả và theo nhịp sinh hoạt phổ biến ở mầm non bán trú. Giờ cụ thể mỗi campus, mỗi nhóm tuổi sẽ khác; nhóm nhà trẻ còn khác nhiều hơn. Ba mẹ nên xin lịch thật của lớp con khi tham quan, rồi dùng bài này để hiểu vì sao từng phần được đặt như vậy.
Khung một ngày, ví dụ minh hoạ cho lớp mẫu giáo
Bảng chia ngày thành các khối theo thứ tự, kèm trụ cột mà khối đó nuôi nhiều nhất. Mốc giờ chỉ để định hình, không phải thời khoá biểu của một lớp cụ thể.
| Khối (giờ ví dụ) | Con làm gì | Trụ được nuôi nhiều nhất |
|---|---|---|
| Đón con, khoảng 7 giờ đến 8 giờ | Chào cô, tự cất cặp và giày, chọn một hoạt động nhẹ trong lúc chờ bạn | Tự lập, cảm xúc |
| Vòng tròn buổi sáng | Ngồi thành vòng, chào nhau bằng hai thứ tiếng, kể một chuyện nhỏ, nghe cô giới thiệu việc hôm nay | Ngôn ngữ, cảm xúc |
| Chơi tự chọn ở các góc | Chọn góc xây dựng, đóng vai, đọc sách, khám phá, tạo hình; chơi một mình hoặc theo nhóm nhỏ | Tư duy, sáng tạo, tự lập |
| Hoạt động chung theo chủ đề | Cả lớp hoặc nửa lớp cùng làm một việc gắn với chủ đề tuần | Tư duy, ngôn ngữ |
| Vận động ngoài trời | Chạy, leo, đạp xe, chơi cát nước, quan sát cây cối | Thể chất, kỹ năng sống |
| Bữa trưa | Rửa tay, tự xúc, mời bạn, dọn khay | Tự lập, kỹ năng sống |
| Ngủ trưa | Nghỉ trong phòng tối dịu, bé không ngủ được nằm nghỉ yên | Thể chất, cảm xúc |
| Buổi chiều | Ăn xế, hoạt động nhẹ: âm nhạc, kể chuyện, chơi tự do | Sáng tạo, ngôn ngữ |
| Kể lại ngày, chờ đón | Ngồi lại nhắc điều đã làm, chơi nhẹ chờ ba mẹ | Ngôn ngữ, cảm xúc |
Điều đáng chú ý không phải mốc giờ mà là sự xen kẽ: một khối cần ngồi yên thường được nối bằng một khối được đứng dậy, đi lại. Trẻ mầm non không ngồi tập trung lâu được, nên lịch tốt không bao giờ xếp hai khối ngồi một chỗ liền nhau.
Đón con và vòng tròn buổi sáng: vì sao không vào học ngay
Khoảnh khắc chia tay ba mẹ là lúc dễ vỡ nhất trong ngày của một đứa trẻ, nhất là trong vài tuần đầu. Vì vậy, khối đón con không xếp hoạt động đòi hỏi tập trung. Con được tự cất cặp, tự để giày đúng chỗ của mình, rồi chọn một việc nhẹ như lật sách tranh hay xếp hình trong lúc các bạn khác tới. Việc tự tay làm một chuỗi động tác quen giúp con chuyển từ "ở nhà" sang "ở lớp" mà không cần ai giục.
Vòng tròn buổi sáng có mặt trong hình ảnh giới thiệu của chương trình và là nét chung của nhiều lớp học theo hướng Reggio hay theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Cả lớp ngồi ngang tầm nhau, cô cũng ngồi xuống. Mỗi bé có thể kể một chuyện nhỏ: hôm qua đi đâu, sáng nay ăn gì, con mèo nhà bà vừa đẻ. Các bạn tập lắng nghe, tập chờ tới lượt, tập hỏi lại. Cô giới thiệu những việc sẽ làm trong ngày, có khi bằng tranh, để con biết trước điều gì sắp đến.
Biết trước lịch là một điều nhỏ nhưng giúp trẻ yên tâm hơn rất nhiều. Những bé hay khóc khi đổi hoạt động thường dịu đi khi các phần của ngày luôn đi theo một trật tự quen.
Giờ chơi tự chọn: phần ba mẹ dễ hiểu lầm nhất
Khi nghe "chơi tự chọn", nhiều phụ huynh nghĩ đó là giờ các con chơi lung tung để cô nghỉ. Thực tế đây là phần cô làm việc vất vả nhất. Trước giờ chơi, cô đã bày từng góc theo chủ đề: góc xây dựng có khối gỗ và vật liệu tái chế, góc đóng vai có đồ bếp và quần áo, góc khám phá có lá, đá, kính lúp, góc tạo hình có giấy, màu, đất nặn, góc sách có sách tranh hai thứ tiếng. Mỗi góc giới hạn số bạn để con không chen nhau.
Trong giờ chơi, con tự chọn góc, tự quyết định chơi gì và chơi với ai. Cô đi giữa các góc, quan sát, ghi lại, và chen vào đúng lúc: hỏi một câu để con nghĩ thêm, gợi thêm một vật liệu, hoặc giúp hai bạn thương lượng khi cùng muốn một món đồ. Đây là chỗ cô nói tiếng Anh với con một cách tự nhiên, gắn với chính thứ con đang cầm.
Vì sao chơi tự chọn lại quan trọng như vậy? Vì đó là lúc con tự đặt mục tiêu, tự duy trì sự chú ý, tự xử lý khi thất bại, tức là đúng những chức năng điều hành mà các nghiên cứu phát triển trẻ coi là nền tảng cho việc học sau này. Một bé dành hai mươi phút cố xây cây cầu bằng khối gỗ cho xe đi qua đang luyện sự bền bỉ mà không phiếu bài tập nào dạy được.
Hoạt động chung và vận động ngoài trời
Sau giờ chơi tự chọn là lúc cả lớp, hoặc chia nửa lớp, cùng làm một việc gắn với chủ đề đang theo. Nếu tuần này lớp tìm hiểu về nước, hoạt động chung có thể là thử xem vật gì nổi vật gì chìm, đoán trước rồi thả vào chậu, đếm và chia thành hai nhóm. Cô đặt câu hỏi mở thay vì nói đáp án: "Con nghĩ vì sao chiếc lá nổi mà viên sỏi chìm?". Khối này thường ngắn, vì trẻ mẫu giáo khó ngồi cùng một chỗ lâu.
Vận động ngoài trời là phần chương trình nói rõ là có mỗi ngày. Hướng dẫn về vận động cho trẻ dưới năm tuổi của Tổ chức Y tế Thế giới, công bố năm 2019, khuyến nghị trẻ từ ba đến bốn tuổi có ít nhất 180 phút hoạt động thể chất rải rác trong ngày, trong đó ít nhất 60 phút ở mức vừa đến mạnh. Một lớp bán trú là nơi con dành phần lớn thời gian thức, nên giờ sân là phần không thể cắt.
Ở sân, con không chỉ chạy nhảy. Con học đánh giá rủi ro khi leo, học chờ lượt cầu trượt, học nhìn kiến bò, học nói "cho tớ chơi với". Trời mưa hay quá nắng, phần vận động chuyển vào phòng lớn với nhạc, vòng, bóng, đường đi thăng bằng.
Một chi tiết ba mẹ ít để ý: cô thường không can thiệp ngay khi con loay hoay trên thang leo hay khi hai bạn tranh nhau xô cát. Cô đứng gần, quan sát, chỉ bước vào khi có nguy cơ thật hoặc khi các con đã thử mà chưa tự giải quyết được. Khoảng lùi ấy là chủ ý, vì chính lúc loay hoay con mới học cách tự xoay xở.
Bữa trưa và giờ ngủ: cũng là giờ học
Với phương pháp coi trọng tự lập, bữa trưa không phải là lúc cô đút nhanh cho xong. Con rửa tay, tìm chỗ, tự xúc bằng thìa, có khi tự lấy thêm cơm từ bát chung ở các lớp lớn. Con làm rơi, làm đổ, ăn chậm hơn; cô chấp nhận điều đó vì mục tiêu dài hạn là con ăn được một mình, biết khi nào no, biết mời bạn và dọn khay. Bữa ăn cũng là lúc trò chuyện nhiều nhất: món này màu gì, vị gì, con thích hay không.
Giờ ngủ trưa giữ vai trò phục hồi. Tài liệu khuyến nghị về giấc ngủ của Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ, được Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ tán thành, đề xuất trẻ ba đến năm tuổi ngủ khoảng mười đến mười ba tiếng mỗi ngày tính cả giấc trưa. Không phải bé nào cũng ngủ trưa được, nhất là các bé lớn; lớp tốt cho bé không ngủ được nằm nghỉ yên với một cuốn sách thay vì ép nhắm mắt.
Ba mẹ nên hỏi cô con ăn và ngủ ở lớp thế nào trong vài tuần đầu. Những thay đổi ở hai việc này thường là dấu hiệu sớm nhất cho thấy con đã quen lớp hay chưa.
Buổi chiều và giờ kể lại ngày
Buổi chiều của trẻ mầm non thường chậm hơn buổi sáng. Sau giấc ngủ và bữa xế, con dễ mệt và dễ quấy, nên lớp xếp những hoạt động nhẹ: hát, chơi nhạc cụ đơn giản, nghe kể chuyện, vẽ, chơi tự do. Đây cũng là lúc cô có thể làm việc riêng với một hai bé cần thêm thời gian, như bé đang tập cầm bút hay bé mới vào lớp còn ngại nói.
Trước giờ đón, lớp ngồi lại một lần nữa để nhắc những gì đã làm trong ngày. Việc kể lại có tên trong tâm lý học phát triển là hồi tưởng, và nó giúp con sắp xếp trải nghiệm thành câu chuyện có trước có sau. Con nào hôm nay xây được cây cầu thì kể, con nào hôm nay bị ngã thì kể, cô giúp con tìm từ. Nhờ phần này, khi ba mẹ hỏi "hôm nay con học gì", con có sẵn câu để trả lời thay vì "con không nhớ".
Nhiều lớp còn cho con nói một câu bằng tiếng Anh về ngày của mình, ngắn thôi, như "I played with water". Ba mẹ đón con có thể hỏi lại đúng câu đó và để con dạy mình.
Ba mẹ đọc lịch thật của lớp con thế nào
Khi được đưa lịch sinh hoạt của lớp, đừng chỉ nhìn giờ. Mấy điểm dưới đây giúp ba mẹ đọc ra phương pháp thật nằm sau tờ lịch.
- Có khối chơi tự chọn đủ dài không, hay ngày bị chia thành nhiều tiết ngắn do cô điều khiển.
- Khối ngồi yên và khối vận động có xen kẽ không, có hai khối ngồi liền nhau kéo dài không.
- Thời gian ngoài trời có mặt mỗi ngày không, ngày mưa thì thay bằng gì.
- Tiếng Anh nằm ở đâu: rải trong ngày hay chỉ dồn vào một giờ "tiếng Anh".
- Giờ ăn có ghi việc con tự xúc, tự dọn không, hay chỉ ghi "ăn trưa".
- Có phần kể lại hoặc tổng kết ngày không, ba mẹ có được biết con đã làm gì không.
Nếu tờ lịch trông giống thời khoá biểu của trường tiểu học, với tiết toán, tiết chữ, tiết tiếng Anh nối nhau, thì đó là dấu hiệu lớp đang đi theo một lối khác với lối mà sáu trụ cột mô tả. Lúc ấy nên hỏi thẳng cô giáo vì sao lịch được xếp như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm nhà trẻ có theo cùng lịch như lớp mẫu giáo không?
Không hoàn toàn. Trẻ dưới ba tuổi ngủ nhiều hơn, có khi ngủ hai giấc, ăn theo cữ, và chưa ngồi vòng tròn được lâu. Lịch nhóm nhà trẻ linh hoạt hơn, bám theo nhu cầu từng bé, nhưng vẫn giữ những phần quen như chào buổi sáng, chơi, ra sân và giờ ăn có tập tự xúc.
Con chưa quen ngủ trưa thì ở lớp có bị ép ngủ không?
Cách làm hợp với phương pháp tôn trọng nhịp riêng là cho bé nằm nghỉ yên, có thể ôm một món đồ quen hoặc lật sách, không bắt nhắm mắt. Nhiều bé sau vài tuần tự ngủ được vì mệt sau buổi sáng vận động. Ba mẹ nên báo cô thói quen ngủ ở nhà để cô sắp xếp.
Một ngày có bao nhiêu thời gian con nghe tiếng Anh?
Chương trình không dồn tiếng Anh vào một giờ cố định mà rải trong sinh hoạt, nên khó tính bằng phút. Cách hỏi có ích hơn là hỏi cô dùng tiếng Anh ở những phần nào trong ngày, ai nói tiếng Anh với con, và khi con trả lời bằng tiếng Việt thì cô đáp lại thế nào.
Ba mẹ có được vào xem lớp trong một ngày bình thường không?
Mỗi cơ sở có quy định riêng về việc phụ huynh vào lớp vì còn liên quan tới an toàn và nếp sinh hoạt của các bé khác. Ba mẹ nên hỏi khi đăng ký tham quan. Quan sát trong giờ chơi tự chọn hoặc giờ ra sân thường cho thấy nhiều nhất về cách cô làm việc với trẻ.
Nếu con đi học nửa ngày thì bỏ lỡ phần nào?
Học nửa ngày buổi sáng thường giữ được vòng tròn, chơi tự chọn, hoạt động chung và vận động, là những phần cốt lõi. Phần con bỏ lỡ là bữa trưa tự lập, giờ ngủ cùng bạn và buổi chiều kể lại. Gói học cụ thể và khung giờ từng campus nên hỏi trực tiếp khi tư vấn.
Làm sao biết con có vui ở lớp hay không khi con chưa kể được?
Với trẻ nhỏ, hãy nhìn vào ăn, ngủ và tâm trạng lúc đón. Con ăn ngủ ở lớp ổn dần, lúc đón không quá mệt hay cáu, sáng đi học bớt khóc sau vài tuần là dấu hiệu tốt. Hỏi cô về một khoảnh khắc cụ thể trong ngày của con cũng giúp ba mẹ hình dung rõ hơn.